خانواده درمانی مبتنی بر دلبستگی (Attachment-Based Family Therapy یا ABFT) یک رویکرد علمی و مبتنی بر شواهد برای بهبود روابط خانوادگی و درمان مشکلات روانی نوجوانان است. این روش درمانی بر اساس تئوری دلبستگی طراحی شده و با تقویت ارتباطات عاطفی میان والدین و فرزندان، به حل مشکلات روانی مانند افسردگی و افکار خودکشی در نوجوانان کمک میکند.
ABFT با چه نوع مشکلاتی میتواند کمک کند؟
خانوادهدرمانی مبتنی بر دلبستگی بهویژه برای نوجوانان افسرده و در معرض خطر خودکشی موثر است. این روش درمانی با تمرکز بر روابط خانوادگی و ترمیم ارتباطات آسیبدیده، به نوجوانان کمک میکند تا با حمایت خانواده، بهبود یابند. برخلاف دیگر روشهای درمانی، ABFT نهتنها بر علائم افسردگی تمرکز میکند، بلکه مشکلات عمیقتری مانند دلبستگی ناایمن را نیز هدف قرار میدهد.
پیوند بین دلبستگی های خانوادگی و سلامت روان
کیفیت ارتباطات خانوادگی تاثیر مستقیم بر سلامت روان نوجوانان دارد. دلبستگی ناایمن، که ناشی از تعاملات نامناسب یا غفلتآمیز است، میتواند منجر به مشکلات رفتاری مانند انزواطلبی، عدم توانایی در برقراری ارتباط مثبت، و اضطراب شود. در مقابل، دلبستگی ایمن میتواند محافظی قوی در برابر مسائل روانی باشد.
مراحل خانواده درمانی مبتنی بر دلبستگی
درمان ABFT از پنج مرحله اصلی تشکیل شده است:
- رشد بینفردی: هدف اصلی درمان، بهبود رابطه والد-کودک است.
- ایجاد پیوند با نوجوان: درمانگر ابتدا به صورت فردی با نوجوان ارتباط برقرار میکند تا از نیازها و مشکلات او آگاه شود.
- ایجاد پیوند با والدین: سپس با والدین کار میشود تا آنها را برای حمایت از فرزند آماده کند.
- رفع گسیختگیهای دلبستگی: درمانگر در جلسات مشترک، والدین و فرزندان را به گفتوگو درباره مشکلات ترغیب میکند.
- ارتقاء احساس شایستگی در نوجوانان: در نهایت، نوجوانان تشویق میشوند تا در فعالیتهای اجتماعی مشارکت کنند و احساس خودکارآمدی در آنها تقویت شود.
ABFT برای افسردگی و افکار خودکشی در نوجوانان
یکی از اصلیترین کاربردهای ABFT، درمان افسردگی و افکار خودکشی در نوجوانان است. این روش به ترمیم رابطه عاطفی بین نوجوان و والدین کمک میکند و والدین را به منبعی امن و حمایتی برای فرزندان تبدیل میکند. مطالعات نشان دادهاند که این روش میتواند بهطور موثری افکار خودکشی را کاهش دهد.
ABFT برای اختلالات اضطرابی
علاوه بر افسردگی، خانوادهدرمانی مبتنی بر دلبستگی در درمان اضطراب نوجوانان نیز کاربرد دارد. این روش، والدین را در شناخت الگوهای اضطرابی فرزندان خود یاری میکند و به آنها میآموزد چگونه از وابستگی بیش از حد نوجوان به والدین جلوگیری کنند.
پیوست ایمن چیست؟
پیوست ایمن، نوعی دلبستگی سالم است که در آن کودک به مراقب اصلی خود اعتماد دارد و احساس امنیت میکند. کودکانی که پیوست ایمن دارند، بهتر میتوانند با استرسهای محیطی کنار بیایند و در تعاملات اجتماعی موفقتر هستند.
ساختار و تکنیکهای درمانی ABFT
ساختار ABFT بر اساس دو فرآیند اساسی است:
- ایجاد رابطهای امن بین درمانگر و بیمار.
- پردازش احساسات سرکوبشده و بازسازی روابط دلبستگی. این تکنیکها به نوجوانان کمک میکنند تا با مشکلات عاطفی خود بهتر کنار بیایند و به تدریج از حمایت خانواده برخوردار شوند.
نتیجهگیری
خانوادهدرمانی مبتنی بر دلبستگی (ABFT) یک روش موثر برای ترمیم روابط خانوادگی و درمان مشکلات روانی نوجوانان، بهویژه افسردگی و افکار خودکشی است. این روش با استفاده از تکنیکهای دلبستگی و تمرکز بر ارتقای اعتماد و ارتباطات عاطفی بین والدین و فرزندان، به ایجاد یک پایگاه امن برای نوجوانان کمک میکند و بهبودی روانی آنها را تسهیل میکند.
